Szkoła inna niż wszystkie
Tradycyjna szkoła często hamuje potrzebę wyrażania siebie, sprawia, że edukacja, zamiast wspierać rozwój, uciemięża. Dzieci „osadzone” w ławkach rozliczane są w behawioralny sposób przez nauczycieli. Edukacja tym czasem polegać winna na tym, iż pedagog ofiarowuje dzieciom klucz, jak mawiał Loris Malaguzzi, do wyrażania się poprzez „sto języków”. „Sto, sto i jeszcze raz sto” języków służy przecież dziecku do poznawania, tworzenia i budowania relacji ze światem. Jerzy Hamerski, czyniąc teatr środkiem integralnej edukację dzieci i młodzieży, udowadnia każdego dnia, iż w instytucji potencjalnie totalnej można być szczęśliwym człowiekiem i można posługiwać się takim językiem, jaki w duszy nie tylko gra, ale także i śpiewa.
Szkoła Podstawowa nr 83 im. Emilii Waśniowskiej… jak to szkoła – prowadzona przez Wydział Oświaty, nadzorowana przez Kuratorium, jedna z wielu placówek opatrzonych numerem seryjnym – jednak… od standardowych szkół odróżnia ją wszystko. Azyl kultury i edukacji młodych „łejerskich” mieści się w przywiezionych z Holandii w 1995 roku przez Druha Jurka i rodziców – „zapaleńców” – barakach, co sprawia, że przestrzeń szkoły ma charakter otwarty, w niczym nie podobny do powszechnego, „koszarowego” układu. Duszą budynku jest foyer wyposażone w sofy, fotele teatralne, krzywe zwierciadła, budkę telefoniczną, fortepian oraz inne rekwizyty przywodzące na myśl teatralną scenografię.
W tym miejscu nikogo nie rozboli głowa od dźwięku głośnych dzwonków, a mimo braku typowych, szkolnych narzędzi dyscypliny, uczniowie są świetnie zorientowani, kiedy jest czas na naukę, pracę i zabawę. Nauczyciele zwracają się do dzieci z szacunkiem, towarzyszą im w rozwoju dbając o dziecięcą sprawczość i samodzielność. Są, jak się zwracają do nich uczniowie, „druhami”, bowiem Jerzy Hamerski uznał, że taka forma komunikacji, zaczerpnięta przez Niego z harcerstwa, będzie sprzyjać budowaniu więzi w „gromadzie”. Na założeniu towarzyszenia w rozwoju i wszechstronnej edukacji z teatrem „w sercach”, „w umysłach” i „na ustach” oparta jest koncepcja pracy w Szkole Podstawowej nr 83 im. Emilii Waśniowskiej „Łejery” w Poznaniu. A wszystko to dzieło Druha, widywanego z akordeonem, w kapeluszu lub w teatralnym kostiumie – zawsze z wychowankami i wśród wychowanków.
Ach… ten Jurek!
Jerzy Hamerski to niezwykle charyzmatyczny pedagog z bogatym stażem i wielką pasją, który jako młody człowiek, pomimo wzrastania w PRL (bowiem urodzony 14 stycznia 1944 roku – jakże serdeczne życzenia Drogi Druhu!!!!!!) ustawicznie rozwijał w sobie i w innych zamiłowanie do ludzi, edukacji i kultury. Zdaje się, że Jerzy urodził jako pedagog kultury, a reżim, który towarzyszył Mu w czasie dorastania, wyposażył Go w wiedzę o tym, że tak właśnie jak było w latach komunizmu, nigdy być nie powinno. Jurkowi takiej szkoły, jaką stworzył „Łejerom, w Jego młodości – jak mawia – „zabrakło”.
Szkoła z pegazem uśmiechającym się z dachu budynku na „dzieńdoberek” (powołana do życia w 1990 roku) zwana jest „Łejerami”, które wywodzą swoją nazwę z poznańskiej gwary. „Łe – jery!” wyraża dziecięcy zachwyt: „o rety!”, o jejku!”. I taka właśnie jest szkoła – zachwyca, zaskakuje pomysłami, przyjaznym, ciepłym wnętrzem, ogrodem, teatrem, autentyczną demokracją, przyjazną i życzliwą przestrzenią społeczną.
Jurek (jak mawiają dzieci – także i „ogórek, kiełbasa, i sznurek”)… kim On nie był… uczniem stalinowskiej szkoły, ministrantem w kościele, nauczycielem, dyrektorem, ale też co ważne – harcerzem zorientowanym na poznawanie przyrody, współdziałanie i aktywność artystyczną. Duży wpływ na pedagogikę Jerzego wywarła, jak sam Druh zaznacza, jego wieloletnia współpraca ze Zbigniewem Czarnuchem – założycielem lubuskich Makusynów.
Łejery powstały w 1975 roku w Poznaniu jako dziecięcy teatr gromadny w ramach Harcerskiej Drużyny Artystycznej. Jerzy, absolwent i studiów, i liceum pedagogicznego, zdawał się doskonale wiedzieć, iż ekspresja twórcza zapobiega jednostronnemu rozwojowi osobowości. W latach 80 – tych do naszego Jurka dołączyła Elżbieta Drygas, która do dziś współtworzy wraz z Jerzym Hamerskim wyjątkowy tandem pedagogów, autorów scenariuszy teatralnych i książek metodycznych, tandem laureatów Orderu Uśmiechu, nagrody im. Ireny Sendlerowej „za naprawianie świata” i tandem wielu, wielu innych zasobów i zaszczytów.
A teatr jest po to…
Wbrew skostniałemu systemowi, „Łejery” od dekad udowadniają, że teatr szkolny to nie kółko zainteresowań, które kojarzone jest odtwórczymi próbami i przedstawieniami „ku czci”. Teatr „Łejerów”, choć istnieje w tzw. instytucji totalnej (w szkole), to w omawianym przypadku przeczy wszystkiemu temu, co się z klasyczną szkołą kojarzy. Dlaczego? Ponieważ szkoła jest teatrem, a teatr jest szkołą, a zatem instytucją opartą na wolności, twórczości i zabawie. Za to z całego serca Druhowi dziękujemy!
Katarzyna Sadowska
(z serdecznymi życzeniami dla Szanownego Jubilata!)
P.S. W tej właśnie niezwykłej szkole, za którą jesteśmy tak bardzo wdzięczni, 80-te urodziny PraDruha ŁeJerzego świętowaliśmy wspólnie w czwartek 11.01.2024. Życzeniom, uściskom i wzruszeniom nie było końca 💚
Raz jeszcze STO LAT DRUHU!
Szkoła Łejery 